Mỗi môn học trong chương trình phổ thông đều có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành và phát triển tư duy của học sinh.
Trong quá trình giảng dạy, người thÇy luôn phải đặt ra cái đích đó là giúp học sinh nắm được kiến thức cơ bản, hình thành phương pháp, kĩ năng, kĩ xảo, tạo thái độ và động cơ học tập đúng đắn để học sinh có khả năng tiếp cận và chiếm lĩnh những nội dung kiến thức mới theo xu thế phát triển của thời đại.
Môn Vật lý là môn khoa học nghiên cứu những sự vật, hiện tượng xảy ra hàng ngày, có tính ứng dụng thực tiễn cao, cần vận dụng những kiến thức toán học. Học sinh phải có một thái độ học tập nghiêm túc, có tư duy sáng tạo về những vấn đề mới nảy sinh để tìm ra hướng giải quyết phù hợp.
Trong chương các định luật bảo toàn ở vật lí lớp 10, định luật bảo toàn cơ năng là một trong những kiến thức rất trọng tâm. Khi giảng dạy phần định luật bảo toàn cơ năng, tôi nhận thấy hầu hết các bài toán về định luật bảo toàn cơ năng rất thiết thực, gắn bó với cuộc sống hàng ngày của các em. Phần này có rất nhiều bài tập hay, liên quan nhiều đến kiến thức phần cơ học lớp 12 và thi THPT quốc gia. Tuy nhiên việc giải các bài toán này, các em còn gặp không ít khó khăn, đa số học sinh đều lúng túng khi làm các bài tập về định luật bảo toàn cơ năng. Bởi đây là phần có nhiều dạng bài tập như chuyển động của các vật rơi tự do, chuyển động của các vật ném thẳng đứng, ném ngang, ném xiên, chuyển động của vật trên mặt phẳng ngiêng không ma sát, con lắc đơn, con lắc lò xo .
Đa số học sinh chỉ biết áp dụng định luật khi vật chỉ chịu tác dụng của các lực thế như trọng lực và lực đàn hồi. Còn khi vật chịu tác dụng của cả lực thế và lực không thế như lực căng , phản lực học sinh cho rằng cơ năng không bảo toàn. Do đó giáo viên phải chỉ ra cho học sinh thấy khi công của các lực không thế bằng không, thì cơ năng của vật vẫn được bảo toàn. Ví dụ khi vật chuyển động trên mặt phẳng nghiêng, không ma sát vật chịu tác dụng của 2 lực trọng lực (lực thế) và phản lực (lực không thế) nhưng công của phản lực bằng không nên cơ năng của vật vẫn được bảo toàn. Mặt khác các em cũng không biết phương pháp giải bài toán áp dụng định luật bảo toàn cơ năng như thế nào. Để giúp các em có kĩ năng giải các bài tập dạng này, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, phục vụ công tác bồi dưỡng học sinh khối A, A1, học sinh giỏi của trường THPT nơi tôi công tác, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy, giúp học sinh tháo gỡ và giải quyết tốt những khó khăn, vướng mắc trong học tập, đồng thời nâng cao chất lượng bộ môn, đã thôi thúc tôi quyết định chọn đề tài: Hướng dẫn học sinh giải một số bài tập về định luật bảo toàn cơ năng.
