I. Tìm hiểu chung

1. Cáo

a. Khái niệmCáo là một thể văn chính luận cổ vừa có chức năng thông báo vừa có chức năng nghị luận về một vấn đề trọng đại liên quan đến đất nước, dân tộc. Cáo thường được viết theo thể văn biền ngẫu, tức là văn xuôi có đối, đọc lên nghe nhịp nhàng, hài hòa, tạo mĩ cảm cao.b. Đặc điểmCáo thường được viết bằng thể loại văn xuôi, nhưng thường được viết bằng biền văn, thường có câu dài ngắn không bò gó. Mỗi cặp có hai vế đối nhau.Cáo là thể loại văn có tính hùng biện, do đó lời lẽ rất đanh thép, lí luận sắc bén kết cấu chặt chẽ và mạch lạc.

2. Ý nghĩa nhan đề

⇒ Tuyên bố về sự nghiệp dẹp yên giặc Ngô bình định bờ cõi cho thiên hạ biết

II. Đọc văn bản

1. Trước khi đọc

Một số tác phẩm văn học gắn với các sự kiện trọng đại:

2. Đọc văn bản

a.Suy luận: Tác giả nêu ra quan niệm về nhân nghĩa ở đầu bài cáo nhằm mục đích gì?Việc nêu ra quan niệm về nhân nghĩa ở đầu bài cáo nhằm khẳng định tư tưởng chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.b.Theo dõi:Ở đoạn 2, tác giả cho thấy giặc Minh đã gây ra những tội ác...

3. Sau khi đọc

a. Hoàn cảnh sáng tác: Năm 1427 cuộc kháng chiến chống giặc Minh giành thắng lợi, Nguyễn Trãi thừa lệnh Lê Lợi viết Bình ngô đại cáo. Tác phẩm được ban bố vào tháng Chạp năm Đinh Mùi đầu năm 1428.b. Bố cục: gồm 4 phần:

III. Suy ngẫm và phản hồi

Phiếu thu thập thông tin Nhóm Câu hỏi định hướngNhững thông tin thu nhận được(vấn đề em hiểu và tâm đắc)Những điều còn băn khoăn, chưa hiểu1Xác định hoàn cảnh ra đời, mục đích viết của bài cáo. Những dấu hiệu nào giúp bạn nhận viết Bình Ngô đại cáo l...

1. Xác định hoàn cảnh ra đời, mục đích viết của bài cáo

Hoàn cảnh ra đời: Bình Ngô đại cáo ra đời sau khi nghĩa quân Lam Sơn đánh thắng giặc Minh.Mục đích viết của bài cáo: Tuyên bố cuộc kháng chiến dành thắng lợi.Dấu hiệu nhận biết Bình Ngô đại cáo là một văn bản nghị luận:⇒ Như vậy có thể khẳng định Bình Ngô đại cáo là một văn bản nghị luận.

2. Bình Ngô đại cáo là một bản tuyên ngôn độc

Phần mở đầu bài cáo ngoài việc tiêu lên lập trường nhân nghĩa chấn chỉnh của dân tộc Đại Việt, còn đề cập đến những vấn đề lớn:⇒ Do đó, phần này có ý nghĩa như một tuyên ngôn độc lập

3. Tư tưởng chủ đạo của bài cáo

“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân; Quân điếu phạt trước lo trừ bạo ““Nhân nghĩa” là tư tưởng trọng yếu xuyên suốt bài cáo và được thể hiện nhất quán trong các phần của bài cáo như sau:⇒ Cách trình bày theo của bài cáo nối kết theo quan hệ nhân quả.

4. Các luận điểm chính trong bài cáo

5. Cách sử dụng lí lẽ và bằng chứng của tác giả trong bài cáo

Nước Đại Việt từ lâu đời đã có lãnh thổ riêng “núi sông bờ cõi đã chia”, chủ quyền riêng “Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời xây nền độc lập; Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyễn mỗi bên xưng đế một phương”, văn hoá riêng” “phong tục Bắc Nam cũng khác”.Bởi thế, các ...

6. Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự (lược thuật về sự việc) với nghị luận

Đây là phần nói về giai đoạn phản công thắng lợi của quân đội ta. Vấn đề nghị luận ở đây là chính nghĩa tất thắng phi nghĩa, “đại nghĩa”, “chí nhân" tất yếu sẽ thắng “hung tàn”, “cường bạo”.Những câu văn kể về chiến thắng:Kể về tư thế tự tin, chủ động...

7. Cách sử dụng từ ngữ, các thủ pháp nghệ thuật

Liệt kê: Có tác dụng minh chứng cụ thể và tạo cảm giác về mức độ nhiều, liên tục.Ẩn dụ: Có tác dụng gợi liên tưởng, từ đó gợi lên những ý nghĩa sâu xa, làm cho câu văn, bài văn thêm hàm súc, giàu hình ảnh và có sức biểu cảm cao.Thậm xưng: Có tác dụng kích thích cảm xúc đến cao độ⇒ Tất cả góp phần tạo nên sự biểu cảm, hấp dẫn trong việc việc xây dựng hình ảnh, tạo nhịp điệu ở bài cáo.

8. Giọng điệu nghị luận của bài cáo

Đoạn 1: Khẩu khí, khẳng định, hùng hồn.Đoạn 2: Xót thương, căm phẫn.Đoạn 3: Đanh thép, tự hào.Đoạn 4: Khiêm tốn xen lẫn tự hào, hi vọng.⇒ Bình Ngô đại cáo là một "thiên cổ hùng văn". Vì Bình Ngô đại cáo là áng văn tổng kết xuất sắc công cuộc kháng chiến chống Minh mười năm kiên trì, gian khổ và đi đến thắng lợi vẻ vang của nghĩa quân Lam Sơn, cũng là của toàn dân Việt Nam.

IV. Luyện tập

Đề bài: Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) về mối quan hệ giữa tư tưởng nhân nghĩa và luận đề chính nghĩa thể hiện trong đoạn (1) của văn bản Bình Ngô đại cáo.Đoạn văn tham khảo:Ý thức về độc lập, chủ quyền dân tộc được Nguyễn Trãi thể hiện rất rõ trong văn bả...