Lập dàn ý cho bài văn tả người (14+ mẫu hay, chi tiết)

Văn miêu tả người là một trong những dạng bài quen thuộc và quan trọng trong chương trình Tiếng Việt. Để giúp học sinh dễ dàng triển khai bài viết mạch lạc, đúng bố cục và đạt điểm cao, dưới đây là tổng hợp các dàn ý tả người phổ biến như: anh/chị/em, thầy cô giáo, bạn thân, người lao động, họ hàng và hàng xóm,… Mỗi dàn ý đều được xây dựng theo cấu trúc rõ ràng, dễ áp dụng, phù hợp cho nhiều đề bài khác nhau.

1Dàn ý chung bài văn tả người

a. Mở bài

• Giới thiệu người em định tả là ai.
• Quan hệ của người đó với em (mẹ, cô giáo, bạn thân…).
• Ấn tượng chung của em về người đó.
• Có thể mở bài trực tiếp (giới thiệu thẳng) hoặc gián tiếp (bằng kỉ niệm, cảm xúc).

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Tuổi tác.
• Nghề nghiệp (nếu có).
• Dáng người: cao, thấp, gầy, đậm người…
• Ấn tượng chung về ngoại hình (hiền hậu, nhanh nhẹn, nghiêm khắc…).

Tả chi tiết ngoại hình, từ bao quát đến cụ thể (thường theo trình tự từ trên xuống dưới):

Khuôn mặt:

• Hình dáng khuôn mặt (tròn, trái xoan…).
• Nước da (trắng, ngăm…).

Mái tóc:

• Dài hay ngắn, màu sắc.
• Thường để kiểu gì.

Đôi mắt:

• Hình dáng (to, nhỏ…).
• Ánh mắt (hiền từ, nghiêm nghị, ấm áp…).

Nụ cười, giọng nói:

• Cười tươi, hiền hậu…
• Giọng nói nhẹ nhàng, ấm áp, truyền cảm…

Trang phục:

• Thường mặc gì.
• Phong cách ăn mặc giản dị hay lịch sự.

Tả tính cách và hoạt động:

• Tính cách nổi bật (hiền lành, chăm chỉ, vui vẻ…).
• Thói quen hằng ngày.
• Một việc làm cụ thể thể hiện tính cách đó.

Kỉ niệm hoặc cảm xúc:

• Một kỉ niệm đáng nhớ giữa em và người đó.
• Cảm xúc của em trong kỉ niệm ấy.

c. Kết bài

• Nêu tình cảm của em dành cho người đó.
• Mong muốn hoặc lời hứa (yêu thương, cố gắng học giỏi, chăm ngoan…).

2Lưu ý khi làm bài văn tả người

2.1 Không tả liệt kê máy móc

❌ Tránh viết kiểu:

• Mẹ em cao. Mẹ em tóc dài. Mẹ em mắt to.

✔ Nên viết có cảm xúc, liên kết:

• Mẹ em có dáng người nhỏ nhắn. Mái tóc dài đen óng luôn được mẹ buộc gọn sau lưng, làm nổi bật khuôn mặt hiền từ với đôi mắt dịu dàng.

? Cần kết hợp miêu tả + cảm xúc.

2.2 Tả theo trình tự hợp lý

• Có thể tả từ trên xuống dưới (tóc → mặt → dáng người).
• Hoặc từ bao quát đến chi tiết.
• Tránh tả lộn xộn (mắt → chân → tóc → tay → quay lại mắt).

2.3 Chọn chi tiết tiêu biểu

• Không cần tả quá nhiều, chỉ nên chọn những nét nổi bật nhất:
• Đôi mắt biết cười của mẹ.
• Giọng nói truyền cảm của cô giáo.
• Nụ cười rạng rỡ của bạn thân.

? Chi tiết đặc trưng sẽ làm nhân vật sống động hơn.

2.4 Kết hợp tả ngoại hình và tính cách

Ngoại hình nên gắn với tính cách:

• Ánh mắt hiền hậu → thể hiện sự dịu dàng.
• Bước đi nhanh nhẹn → thể hiện sự năng động.
• Đừng chỉ tả hình dáng mà quên nội tâm.

2.5 Thêm hoạt động và kỉ niệm

Bài văn sẽ hay hơn khi có:

• Một việc làm cụ thể.
• Một câu nói đáng nhớ.
• Một kỉ niệm xúc động.

? Điều này giúp bài văn có “hồn”, không bị khô.

2.6 Thể hiện tình cảm chân thật

• Viết bằng cảm xúc thật của mình.
• Không sao chép rập khuôn.
• Tránh dùng lời lẽ quá khoa trương.

3Dàn ý tả bố

a. Mở bài

• Có thể mở bài trực tiếp hoặc gián tiếp.
• Giới thiệu bố là người luôn yêu thương, che chở và dạy dỗ em.
• Nêu tình cảm của em đối với bố.

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Tuổi tác: ngoài 40 tuổi, ngoài 50 tuổi,…
• Nghề nghiệp: công nhân, giáo viên, bộ đội, tài xế, làm vườn,…
• Dáng người: cao lớn, rắn rỏi, gầy nhưng săn chắc, đậm người,…
• Ấn tượng chung: nghiêm khắc nhưng tình cảm, ít nói nhưng sâu sắc,…

Tả chi tiết ngoại hình:

• Mái tóc: đen, hơi điểm bạc, cắt ngắn gọn gàng,…
• Khuôn mặt: vuông chữ điền, rám nắng, có nhiều nếp nhăn,…
• Đôi mắt: nghiêm nghị, ấm áp, luôn dõi theo em,…
• Nụ cười: hiền, ít cười nhưng rất ấm áp,…
• Đôi tay: to, chai sần vì làm việc vất vả,…
• Trang phục thường ngày: quần áo lao động, sơ mi giản dị,…

Tả tính cách và hoạt động:

• Chăm chỉ, có trách nhiệm, yêu thương gia đình.
• Thường dạy em học bài, sửa đồ đạc trong nhà, chở em đi học,…
• Nghiêm khắc khi em mắc lỗi nhưng luôn âm thầm quan tâm.

Kỉ niệm:

• Một lần bố thức khuya giúp em làm bài.
• Một lần bố động viên khi em buồn hoặc thất bại.

c. Kết bài

• Khẳng định tình cảm yêu thương, kính trọng dành cho bố.
• Lời hứa sẽ cố gắng học tập, ngoan ngoãn để bố vui lòng.

4Dàn ý tả mẹ

a. Mở bài

• Có thể mở bài trực tiếp hoặc gián tiếp.
• Giới thiệu mẹ là người gần gũi và chăm sóc em mỗi ngày.
• Nêu tình cảm yêu thương của em dành cho mẹ.

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Tuổi tác: ngoài 30, ngoài 40, ngoài 50 tuổi,…
• Nghề nghiệp: nội trợ, giáo viên, công nhân, nhân viên văn phòng,…
• Dáng người: nhỏ nhắn, đầy đặn, thon thả, nhanh nhẹn,…
• Ấn tượng chung: dịu dàng, tần tảo, đảm đang,…

Tả chi tiết ngoại hình:

• Mái tóc: dài đen mượt, buộc gọn, có vài sợi bạc,…
• Khuôn mặt: trái xoan, hiền hậu, phúc hậu,…
• Đôi mắt: dịu dàng, ấm áp, luôn ánh lên sự yêu thương,…
• Nụ cười: tươi tắn, hiền từ,…
• Đôi tay: mềm mại nhưng có thể đã chai sần vì công việc,…
• Trang phục: quần áo giản dị ở nhà, áo dài khi đi làm (nếu phù hợp),…

Tả tính cách và hoạt động:

• Tần tảo, chịu khó, yêu thương con cái.
• Dậy sớm nấu ăn, chăm sóc gia đình, nhắc nhở em học bài,…
• Nhẹ nhàng khuyên bảo khi em mắc lỗi.

Kỉ niệm:

• Mẹ chăm sóc em khi ốm.
• Mẹ động viên khi em buồn hoặc điểm kém.

c. Kết bài

• Khẳng định tình yêu và lòng biết ơn dành cho mẹ.
• Mong mẹ luôn khỏe mạnh, hạnh phúc bên gia đình.

5Dàn ý tả ông

a. Mở bài

• Có thể mở bài trực tiếp hoặc gián tiếp.
• Giới thiệu ông là người em kính trọng và yêu thương.
• Nêu ấn tượng chung: ông hiền từ, điềm đạm.

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Tuổi tác: ngoài 60, ngoài 70 tuổi,…
• Nghề nghiệp trước đây: bộ đội, giáo viên, nông dân, cán bộ,… hoặc đã nghỉ hưu.
• Dáng người: cao gầy, lưng hơi còng, chậm rãi,…
• Ấn tượng chung: hiền hậu, mẫu mực, giàu kinh nghiệm sống.

Tả chi tiết ngoại hình:

• Mái tóc: bạc trắng, thưa dần theo năm tháng.
• Khuôn mặt: nhiều nếp nhăn, phúc hậu.
• Đôi mắt: hiền từ, sâu lắng.
• Giọng nói: trầm ấm, chậm rãi.
• Đôi tay: gầy guộc nhưng ấm áp.
• Trang phục: quần áo giản dị, thường mặc áo sơ mi, áo bà ba (tùy hoàn cảnh).

Tả tính cách và hoạt động:

• Điềm đạm, yêu thương con cháu.
• Thường đọc báo, chăm cây cảnh, tập thể dục buổi sáng,…
• Hay kể chuyện ngày xưa, dạy em những điều hay lẽ phải.

Kỉ niệm:

• Những buổi chiều ngồi nghe ông kể chuyện.
• Lần ông dạy em đi xe đạp hoặc chơi cờ.

c. Kết bài

• Khẳng định tình cảm kính yêu dành cho ông.
• Mong ông luôn mạnh khỏe, sống lâu bên con cháu.

6Dàn ý tả bà

a. Mở bài

• Có thể mở bài trực tiếp hoặc gián tiếp.
• Giới thiệu bà là người gắn bó với tuổi thơ em.
• Nêu tình cảm yêu thương dành cho bà.

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Tuổi tác: ngoài 60, ngoài 70 tuổi,…
• Nghề nghiệp trước đây: nội trợ, nông dân, buôn bán,… hoặc đã nghỉ ngơi ở nhà.
• Dáng người: nhỏ nhắn, lưng hơi còng, bước đi chậm rãi.
• Ấn tượng chung: hiền lành, nhân hậu, giàu tình thương.

Tả chi tiết ngoại hình:

• Mái tóc: bạc trắng như mây.
• Khuôn mặt: nhiều nếp nhăn nhưng luôn hiền từ.
• Đôi mắt: ấm áp, trìu mến.
• Nụ cười: hiền hậu, phúc hậu.
• Đôi tay: gầy, nhăn nheo nhưng rất ấm.
• Trang phục: áo bà ba, quần đen, khăn vấn đầu (tùy hoàn cảnh).

Tả tính cách và hoạt động:

• Chăm chỉ, yêu thương con cháu.
• Thường nấu ăn, chăm vườn, ru em ngủ,…
• Hay nhắc nhở, dạy bảo những điều hay.

Kỉ niệm:

• Những đêm bà quạt mát cho em ngủ.
• Lần bà kể chuyện cổ tích cho em nghe.

c. Kết bài

• Khẳng định tình yêu thương và sự kính trọng dành cho bà.
• Mong bà luôn khỏe mạnh, vui vẻ.

7Dàn ý tả anh

a. Mở bài

• Có thể mở bài trực tiếp hoặc gián tiếp.
• Giới thiệu anh là người luôn quan tâm và giúp đỡ em.
• Nêu tình cảm của em dành cho anh.

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Tuổi tác: lớn hơn em vài tuổi, đang học cấp hai/cấp ba/đại học,…
• Dáng người: cao, khỏe khoắn, gầy nhưng nhanh nhẹn,…
• Ấn tượng chung: chững chạc, vui tính, đôi khi nghiêm khắc,…

Tả chi tiết ngoại hình:

• Mái tóc: cắt ngắn gọn gàng, hơi bồng, đen nhánh,…
• Khuôn mặt: sáng sủa, rắn rỏi,…
• Đôi mắt: tinh anh, nghiêm nghị khi cần,…
• Nụ cười: tươi tắn, thân thiện,…
• Trang phục: quần jean, áo thun, đồ bộ tay ngắn, đồng phục học sinh,…

Tả tính cách và hoạt động:

• Học giỏi, năng động, có trách nhiệm.
• Thường giúp em học bài, chơi thể thao cùng em,…
• Đôi khi trêu chọc nhưng luôn bảo vệ em.

Kỉ niệm:

• Lần anh giúp em làm bài tập khó.
• Lần anh bênh vực em khi bị bạn bắt nạt.

c. Kết bài

• Nêu tình cảm yêu quý và tự hào về anh.
• Mong anh luôn thành công trong học tập.

8Dàn ý tả chị

a. Mở bài

• Có thể mở bài trực tiếp hoặc gián tiếp.
• Giới thiệu chị là người gần gũi, chia sẻ với em nhiều điều.
• Nêu tình cảm của em dành cho chị.

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Tuổi tác: lớn hơn em vài tuổi,…
• Dáng người: thon thả, cao ráo, dịu dàng,…
• Ấn tượng chung: hiền lành, đảm đang, tâm lý,…

Tả chi tiết ngoại hình:

• Mái tóc: dài mượt, buộc đuôi ngựa hoặc xõa tự nhiên,…
• Khuôn mặt: trái xoan, ưa nhìn,…
• Đôi mắt: long lanh, dịu dàng,…
• Nụ cười: tươi tắn, duyên dáng,…
• Trang phục: váy, áo dài, đồng phục học sinh,…

Tả tính cách và hoạt động:

• Chăm chỉ, biết quan tâm người khác.
• Hay giúp mẹ việc nhà, hướng dẫn em học bài,…
• Thường tâm sự, chia sẻ với em.

Kỉ niệm:

• Lần chị thức khuya giảng bài cho em.
• Lần chị an ủi khi em buồn.

c. Kết bài

• Thể hiện tình cảm yêu thương và biết ơn chị.
• Mong chị luôn vui vẻ, đạt được ước mơ.

9Dàn ý tả em (em trai/em gái)

a. Mở bài

• Có thể mở bài trực tiếp hoặc gián tiếp.
• Giới thiệu em nhỏ là niềm vui của gia đình.
• Nêu tình cảm yêu thương của em dành cho em nhỏ.

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Tuổi tác: 3 tuổi, 5 tuổi, đang học mẫu giáo/lớp 1,…
• Dáng người: nhỏ nhắn, mũm mĩm, đáng yêu,…
• Ấn tượng chung: nghịch ngợm, hồn nhiên, dễ thương,…

Tả chi tiết ngoại hình:

• Mái tóc: mềm, hơi xoăn hoặc cắt ngắn,…
• Khuôn mặt: bầu bĩnh, đôi má hồng,…
• Đôi mắt: to tròn, ngây thơ,…
• Nụ cười: hồn nhiên, lộ hàm răng sữa,…
• Giọng nói: bi bô, trong trẻo,…

Tả tính cách và hoạt động:

• Hiếu động, thích chạy nhảy, hay hỏi nhiều câu ngộ nghĩnh.
• Thích xem hoạt hình, chơi đồ chơi, thích uống sữa tươi,…
• Đôi khi nhõng nhẽo nhưng rất đáng yêu.

Kỉ niệm:

• Lần em nhỏ làm điều ngộ nghĩnh khiến cả nhà bật cười.
• Lần em nhỏ ôm em và nói lời yêu thương.
• Khi em còn nhỏ, bạn thường hay lấy sữa bột của em để ăn vì hương vị thơm ngon.

c. Kết bài

• Khẳng định tình yêu thương dành cho em nhỏ.
• Mong em luôn ngoan ngoãn, khỏe mạnh.

10Dàn ý tả cậu/dượng

a. Mở bài

• Giới thiệu cậu (em trai của mẹ) hoặc dượng (chồng của dì).
• Nêu mối quan hệ và tình cảm của em với cậu/dượng.

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Tuổi tác: khoảng bao nhiêu tuổi.
• Nghề nghiệp: làm công nhân, nông dân, giáo viên, buôn bán,…
• Dáng người: cao to, rắn rỏi, khỏe mạnh,…
• Ấn tượng chung: vui tính, nghiêm nghị, hiền lành,…

Tả chi tiết ngoại hình:

• Mái tóc: cắt ngắn, hơi bạc vì sương gió,…
• Khuôn mặt: vuông vức, phúc hậu,…
• Đôi mắt: hiền từ, ấm áp,…
• Nụ cười: tươi tắn, sảng khoái,…
• Trang phục: giản dị, thường mặc áo sơ mi, áo thun,…

Tả tính cách và hoạt động:

• Chăm chỉ làm việc, yêu thương gia đình.
• Hay hỏi han, quan tâm đến em.
• Thỉnh thoảng kể chuyện vui, dạy em điều hay lẽ phải.

Kỉ niệm:

• Lần cậu/dượng chở em đi chơi.
• Lần cậu/dượng tặng quà hoặc dạy em làm việc gì đó.

c. Kết bài

• Thể hiện sự yêu quý, kính trọng.
• Mong cậu/dượng luôn khỏe mạnh.

11Dàn ý tả cô/dì

a. Mở bài

• Giới thiệu cô (chị/em gái của bố) hoặc dì (chị/em gái của mẹ).
• Nêu tình cảm thân thiết với cô/dì.

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Tuổi tác, nghề nghiệp.
• Dáng người: thon thả, hơi mập, nhanh nhẹn,…
• Ấn tượng chung: dịu dàng, đảm đang, vui vẻ,…

Tả chi tiết ngoại hình:

• Mái tóc: dài mượt, buộc gọn gàng,…
• Khuôn mặt: phúc hậu, tươi tắn,…
• Đôi mắt: hiền từ, trìu mến,…
• Nụ cười: duyên dáng, ấm áp,…
• Trang phục: giản dị nhưng gọn gàng,…

Tả tính cách và hoạt động:

• Tháo vát, chăm lo gia đình.
• Quan tâm hỏi han, cho quà mỗi khi em đến chơi.
• Hay kể chuyện, dạy em việc nhà,…

Kỉ niệm:

• Lần cô/dì nấu món em thích.
• Lần cô/dì an ủi hoặc động viên em.

c. Kết bài

• Nêu tình cảm yêu thương, biết ơn.
• Mong cô/dì luôn hạnh phúc.

12Dàn ý tả bác hàng xóm

a. Mở bài

• Giới thiệu bác hàng xóm sống cạnh nhà em.
• Nêu tình cảm và sự quý mến của gia đình em đối với bác.

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Tuổi tác: khoảng năm mươi, sáu mươi tuổi,…
• Nghề nghiệp: làm nông, buôn bán nhỏ, đã nghỉ hưu,…
• Dáng người: hơi gầy, khỏe mạnh, nhanh nhẹn,…
• Ấn tượng chung: hiền hậu, thân thiện,…

Tả chi tiết ngoại hình:

• Mái tóc: đã điểm bạc,…
• Khuôn mặt: nhiều nếp nhăn nhưng luôn tươi cười,…
• Đôi mắt: hiền từ, ấm áp,…
• Trang phục: giản dị, phù hợp với công việc,…

Tả tính cách và hoạt động:

• Hay giúp đỡ mọi người trong xóm.
• Quan tâm, hỏi han gia đình em.
• Chăm sóc vườn tược hoặc làm việc nhà mỗi ngày.

Kỉ niệm:

• Lần bác giúp gia đình em khi gặp khó khăn.
• Lần bác cho em trái cây hoặc kể chuyện ngày xưa.

c. Kết bài

• Bày tỏ sự kính trọng, biết ơn.
• Mong bác luôn khỏe mạnh, sống vui vẻ cùng xóm làng.

13Dàn ý tả thầy/cô giáo

a. Mở bài

• Giới thiệu thầy/cô giáo mà em yêu quý nhất.
• Nêu ấn tượng và tình cảm của em đối với thầy/cô.

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Thầy/cô dạy môn gì.
• Tuổi tác (khoảng bao nhiêu tuổi).
• Ấn tượng chung: nghiêm khắc nhưng tận tình, hiền hậu, vui tính,…

Tả chi tiết ngoại hình:

• Dáng người: cao, gầy, nhanh nhẹn,…
• Mái tóc: đen mượt hoặc đã điểm bạc,…
• Khuôn mặt: hiền từ, phúc hậu,…
• Đôi mắt: sáng, nghiêm nghị khi giảng bài,…
• Nụ cười: ấm áp, động viên học sinh,…
• Trang phục: áo dài (cô giáo), áo sơ mi (thầy giáo), gọn gàng, lịch sự,…

Tả tính cách và hoạt động:

• Giảng bài dễ hiểu, tận tâm với học sinh.
• Quan tâm, giúp đỡ học sinh yếu.
• Nghiêm khắc khi cần nhưng luôn yêu thương học trò.

Kỉ niệm:

• Lần thầy/cô khen em trước lớp.
• Lần thầy/cô giúp em vượt qua khó khăn trong học tập.

c. Kết bài

• Thể hiện lòng biết ơn, kính trọng.
• Hứa sẽ cố gắng học tập để không phụ lòng thầy/cô.

14Dàn ý tả bạn thân

a. Mở bài

• Giới thiệu người bạn thân của em.
• Nêu tình cảm gắn bó giữa hai người.

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Bạn học cùng lớp, cùng trường hay hàng xóm.
• Tuổi tác, dáng người.
• Ấn tượng chung: năng động, vui vẻ, hiền lành,…

Tả chi tiết ngoại hình:

• Mái tóc: ngắn, dài, buộc cao,…
• Khuôn mặt: tròn, trái xoan,…
• Đôi mắt: sáng, tinh nghịch,…
• Nụ cười: tươi tắn, rạng rỡ,…
• Trang phục: đồng phục học sinh,…

Tả tính cách và hoạt động:

• Học giỏi môn gì, chăm chỉ hay sáng tạo,…
• Hay giúp đỡ bạn bè.
• Thường chơi cùng em, chia sẻ niềm vui nỗi buồn.

Kỉ niệm:

• Lần hai bạn cùng nhau ôn thi.
• Lần bạn giúp em khi gặp khó khăn.

c. Kết bài

• Khẳng định tình bạn đáng quý.
• Mong tình bạn sẽ mãi bền lâu.

15Dàn ý tả người lao động (bác nông dân, chú công an, cô lao công, cô bán hàng…)

a. Mở bài

• Giới thiệu người lao động mà em muốn tả.
• Nêu cảm xúc và sự kính trọng của em.

b. Thân bài

Tả khái quát:

• Nghề nghiệp cụ thể.
• Độ tuổi, dáng người.
• Ấn tượng chung: chăm chỉ, vất vả, tận tụy,…

Tả chi tiết ngoại hình:

• Làn da: rám nắng (nông dân), khỏe khoắn (công an),…
• Đôi tay: chai sạn vì lao động.
• Khuôn mặt: nhiều nếp nhăn nhưng hiền hậu,…
• Trang phục: đồng phục hoặc quần áo lao động,…

Tả tính cách và công việc:

• Làm việc từ sáng sớm đến tối.
• Có trách nhiệm với công việc.
• Thân thiện, hòa đồng với mọi người.

Kỉ niệm hoặc quan sát thực tế:

• Lần em thấy bác làm việc dưới trời nắng.
• Lần chú/cô giúp đỡ người khác.

c. Kết bài

• Bày tỏ sự cảm phục và biết ơn.
• Hứa sẽ cố gắng học tập để góp phần xây dựng xã hội.

Trên đây là tổng hợp các dàn ý tả người thường gặp trong chương trình học. Việc nắm vững bố cục và cách triển khai ý sẽ giúp học sinh tự tin hơn khi làm bài, tránh lan man và thiếu ý. Từ những khung dàn ý cơ bản này, các em có thể linh hoạt bổ sung cảm xúc, kỉ niệm và biện pháp nghệ thuật để bài văn thêm sinh động, giàu cảm xúc và đạt kết quả cao hơn trong học tập.