Soạn bài Thực hành tiếng Việt lớp 6 trang 121 Tập 1 Chân trời sáng tạo

Bài viết gồm các câu trả lời chi tiết và dễ hiểu, với các ví dụ minh họa sinh động, bám sát các yêu cầu của những câu hỏi thuộc bài Thực hành tiếng Việt trang 121 Tập 1 Chân trời sáng tạo. Những câu trả lời này do giáo viên của VnDoc trình bày, đảm bảo chính xác nhằm hỗ trợ các em học sinh trong quá trình soạn bài và học bài tại nhà. Mời các em theo dõi.

Bản quyền tài liệu thuộc về VnDoc.Nghiêm cấm mọi hành vi sao chép với mục đích thương mại.

A. Trả lời câu hỏi Thực hành tiếng Việt lớp 6 trang 121 Tập 1 Chân trời sáng tạo

Câu 1 trang 121 Ngữ văn 6 tập 1 Chân trời sáng tạo: Tìm một câu có sử dụng biện pháp so sánh và một câu sử dụng biện pháp ẩn dụ trong Lao xao ngày hè. Chỉ ra điểm giống nhau và khác nhau giữa hai biện pháp tu từ này.

Hướng dẫn trả lời:

- Các câu văn có sử dụng biện pháp so sánh, biện pháp ẩn dụ trong Lao xao ngày hè:

So sánh

• Hoa móng rồng bụ bẫm thơm như mùi mít chín ở góc vườn ông Tuyên.
• Cái con này bao giờ cũng vừa bay vừa kêu cứ như bị ai đuổi đánh.
• Quả chín đỏ, đầy ụ như mâm xôi gấc.
• Con diều hâu lao như mũi tên xuống, gà mẹ xù cánh vừa kêu, vừa mổ, vừa đạp diều hâu.
• Lông diều hâu bay vung tứ linh, miệng kêu la “chéc, chéc”, con mồi rời mỏ diều hơi rơi xuống như một quả rụng.
• Lia lia láu láu như quạ dòm chuồng lợn.
• Chim cắt cánh nhọn như dao bầu chọc tiết lợn.
• Cắt kiệt sức rồi, quay tròn xuống đồng, xóc như cái diều đứt dây.
• Nước từ núi Tiên giội như thác, trắng xóa, qua núi Cộc xóm xóm Đông tràn sang suối xóm Tây rồi dồn về suối xóm Trại chúng tôi.
• Mùa hè nào cũng được như mùa hè này.

Ẩn dụ

• Bướm hiền lành bỏ chỗ lao xao.
• Lần này nó chửa kịp ăn, những mũi tên đen, mang hình đuôi cá từ đâu tới tấp bay đến.
• Người ta nói chèo bẻo là kẻ cắp.
• Kẻ cắp hôm nay gặp bà già.
• Thì ra, người có tội khi trở thành người tốt thì tốt lắm.
• Chúng là loài quỷ đen, vụt đến, vụt biến…

- Điểm giống và khác nhau giữa so sánh và ẩn dụ:

So sánh

Ẩn dụ

Điểm giống

- Được xây dựng dựa trên nét tương đồng của các sự vật, hiện tượng.

Điểm khác

- Có đầy đủ hai sự vật, hiện tượng có nét tương đồng (có cả vế A và B)

- Một sự vật, hiện tượng đã bị ẩn đi (chỉ có vế B)

→ Cách nói ẩn dụ hàm súc và ngắn gọn hơn, có nhiều không gian để gợi sự liên tưởng, tưởng tượng của người đọc hơn cách nói so sánh. Còn cách nói so sánh thì dễ hiểu, dễ tưởng tượng hơn ẩn dụ (do hai hình ảnh so sánh đã được chỉ rõ, nhiều khi đặc điểm tương đồng cũng được nêu ra trong câu).

Câu 2 trang 121 Ngữ văn 6 tập 1 Chân trời sáng tạo: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi ở dưới:

1. Chỉ ra biện pháp ẩn dụ trong đoạn văn.
2. Nêu nét tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng được so sánh ngầm với nhau và tác dụng của biện pháp này trong việc miêu tả loài vật.

Hướng dẫn trả lời:

a. Biện pháp ẩn dụ trong đoạn văn là:

• kẻ cắp, người có tội: ẩn dụ chỉ chèo bẻo
• bà già: ẩn dụ chỉ loài chim diều hâu (chuyên bắt gà con ăn thịt đã bị chèo bẻo trừng trị)

b. Nét tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng được so sánh ngầm với nhau là:

• kẻ cắp: chèo bẻo là loài chim độc ác, thường trộm gà con, vật nuôi, hoặc cướp mồi của loài chim khác (sự tương đồng về hành động trộm cắp)
• người có tội: trong thế giới loài chim, chèo bẻo là loài chim xấu, thường trộm cắp nên là kẻ có tội (tương đồng về hành động, phẩm chất)
• bà già: chỉ sự khôn ngoan, tinh ranh, mưu mẹo của chim diều hâu - kẻ ác không kém gì chim chèo bẻo trong tự nhiên

→ Tác dụng:

• giúp hình ảnh và câu văn trở nên sinh động, hấp dẫn
• giúp thế giới loài chim hiện lên gần gũi, với những hành động, tính cách, đặc điểm dễ hiểu, dễ nhận biết

Câu 3 trang 121 Ngữ văn 6 tập 1 Chân trời sáng tạo: Hãy xác định biện pháp hoán dụ được sử dụng trong các câu văn dưới đây và cho biết dựa vào đâu để xác định như vậy:

Hướng dẫn trả lời:

a. Cả làng xóm hình như (…) cùng thức với giời, với đất.

- Hình ảnh hoán dụ: cả làng xóm (chỉ người trong xóm)

- Dấu hiệu nhận biết: hành động "thức cùng trời đất"

b. Sau nhà có hai đõ ong “sây” lắm.

- Hình ảnh hoán dụ: hai đõ ong (chỉ những con ong trong đõ)

- Dấu hiệu nhận biết: đặc điểm "sây" lắm

c. Thời đó đường Bờ Sông chỉ trải đá, chưa tráng nhựa, chiều hè gió ngoài sông thổi vào, bụi mù, thành phố phải dùng những xe bò kéo chở nước đi tưới.

- Hình ảnh hoán dụ: thành phố (chỉ người dân trong thành phố)

- Dấu hiệu nhận biết: hành động "lấy xe bò kéo chở nước đi tưới"

d. Mùa đông, tôi không ra đường chơi được thì ở nhà đọc truyện Tàu cho cả nhà trong (…), nhà ngoài (…) nghe, hết một cuốn thì cầm hai xu chạy vù lại hiệu Cát Thành đầu phố hàng Gai đổi cuốn khác.

- Hình ảnh hoán dụ: nhà trong, nhà ngoài (chỉ những người thân ở nhà trong và nhà ngoài - mỗi nhà là một gia đình riêng)

- Dấu hiệu nhận biết: chi tiết "đọc truyện tàu" cho cả nhà nghe

Câu 4 trang 121 Ngữ văn 6 tập 1 Chân trời sáng tạo: Theo em, cụm từ “mắt xanh” trong câu thơ: “Trầu ơi, hãy tỉnh lại/ Mở mắt xanh ra nào” gợi cho ta liên tưởng đến hình ảnh quen thuộc nào? “Mắt xanh” trong trường hợp này là ẩn dụ hay nhân hóa? Dựa vào đâu để nói như vậy?

Hướng dẫn trả lời:

• Cụm từ "mắt xanh" gợi liên tưởng đến hình ảnh chiếc lá trầu có hình dáng như một con mắt có màu xanh
• Trường hợp này, "mắt xanh" là ẩn dụ, bởi hình ảnh "mắt xanh" và lá trầu có sự tương đồng về hình dáng và màu sắc.

Câu 5 trang 121 Ngữ văn 6 tập 1 Chân trời sáng tạo: Hãy dẫn ra một câu văn sử dụng biện pháp ẩn dụ hoặc hoán dụ trong Lao xao ngày hè hoặc Thương nhớ bầy ong mà em cho là thú vị và chia sẻ với mọi người.

Hướng dẫn trả lời:

Văn bản Lao xao ngày hè:

- Câu văn sử dụng biện pháp ẩn dụ:

• "Khi nó kêu thì một loạt chim ác, chim xấu mới ra mặt."
• "Lần này nó chửa kịp ăn, những múi tên đen, mang hình đuôi ca từ đâu tới tấp bay đến."
• "Người ta gọi chèo bẻo là kẻ cắp."
• "Kẻ cắp hôm nay gặp bà già."
• "Chèo bẻo trị kẻ ác."
• "Thì ra, người có tội khi trở thành người tốt thì tốt lắm."
• "Chúng là loài quỷ đen, vụt đến, vụt biến..."

- Câu văn sử dụng biện pháp hoán dụ:

• "Hoa móng rồng bụ bẫm thơm như mùi mít chín ở góc vườn ông Tuyên."
• "Cả xóm hình như không ai ngủ, cùng thức với giời, với đất"

Văn bản Đánh thức trầu:

- Câu sử dụng biện pháp ẩn dụ:

• "Mở mắt xanh ra nào"

Câu 6 trang 121 Ngữ văn 6 tập 1 Chân trời sáng tạo: Hãy chỉ ra biện pháp tu từ trong các dòng thơ dưới đây và cho biết những dấu hiệu nào giúp em nhận ra biện pháp nghệ thuật ấy

Hướng dẫn trả lời:

- Biện pháp tu từ: nhân hóa

- Dấu hiệu nhận biết:

• gọi trầu là "mày" - xưng hô như với một người bạn
• trầu đang thực hiện hành động "ngủ" - hành động của con người

Câu 7 trang 121 Ngữ văn 6 tập 1 Chân trời sáng tạo: Lao xao ngày hè, Thương nhớ bầy ong, Đánh thức trầu đều viết về tuổi thơ tác giả gắn với cây cối, loài vật. Cả ba văn bản đều sử dụng biện pháp nhân hoá. Theo em, vì sao như vậy?

Hướng dẫn trả lời:

Cả ba văn bản đều sử dụng biện pháp nhân hóa. Vì:

• Tác giả muốn tạo sự hấp dẫn, sinh động cho câu chuyện, cây văn mà mình kể, từ đó tăng sự thu hút đối với các em thiếu nhi
• Giúp thế giới loài vật, cây cối trở nên thân thiết, gần gũi, dễ cảm nhận và theo dõi hơn

Viết ngắn: Đoạn văn nói về đặc điểm riêng của một cây hoa hoặc một con vật

Hướng dẫn trả lời:

- Hướng dẫn cách viết:

• Giới thiệu về cây hoa, con vật mà em yêu thích
• Nêu đặc điểm riêng nổi bật (mang tính nhận biết) của loài hoa, con vật đó, như màu sắc, kích thước, tiếng kêu, tập tính sinh hoạt... - nên lồng ghép các biện pháp tu từ ẩn dụ, hoán dụ, nhân hóa vào đây
• Tình cảm của em dành cho con vật, cây hoa ấy

- Học sinh tham khảo các đoạn văn mẫu hay và đa dạng về nội dung tại link sau:

• Viết đoạn văn (khoảng 150 đến 200 chữ) nói về đặc điểm riêng của một cây hoa em thích
• Viết đoạn văn (khoảng 150 đến 200 chữ) nói về đặc điểm riêng của một con vật em thích