Sử 8 tiết 1 Những cuộc cách mạng tư sản đầu tiên

PHẦN I

LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI

(Từ giữa thế kỉ XVI đến năm 1917)

Chương I: THỜI KÌ XÁC LẬP CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN

(TỪ GIỮA THẾ KỈ XVI ĐẾN NỬA SAU THẾ KỈ XIX)

Tiết 1- Bài 1 NHỮNG CUỘC CÁCH MẠNG TƯ SẢN ĐẦU TIÊN

I. Mục tiêu.

1. Kiến thức: HS cần nắm được

- Những chuyển biến lớn về kinh tế, chính trị, xã hội ở châu Âu trong các thế kỷ

XVI - XVII.

- Mâu thuẫn ngày càng sâu sắc giữa lực lượng sản xuất mới - tư bản chủ nghĩa với chế độ phong kiến. Từ đó, thấy được cuộc đấu tranh giữa tư sản và chế độ phong kiến tất yếu nổ ra.

- Cách mạng Hà Lan - Cuộc cách mạng tư sản đầu tiên trên TG, mở đầu thời kì LSTG cận đại

- Cách mạng tư sản Anh thế kỷ XVII là sự tiếp tục cuộc tấn công vào CĐPK châu Âu mở đường cho lực lượng sản xuất tư bản phát triển.

2. Kỹ năng.

- Sử dụng bản đồ, tranh ảnh.

- Độc lập làm việc để giải quyết các vấn đề được đặt ra trong quá trình học tập, trước hết là các câu hỏi, bài tập trong sách giáo khoa.

3. Tư tưởng.

- Nhận thức đúng về vai trò của quần chúng nhân dân trong cách mạng.

- Nhận thấy Chủ nghĩa Tư bản có mặt tiến bộ song vẫn là chế độ bóc lột thay cho chế độ phong kiến.

II. Thiết bị, tài liệu dạy học

- SGK, SGV

- Lược đồ vị trí địa lí của vùng Nedeclan, lược đồ cuộc nội chiến Anh, hình ảnh vua Lu-i bị xử chém

III. Tiến trình tổ chức dạy học

1. Ổn định lớp

2. Kiểm tra kiến thức bài cũ.

- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS.

3. Giới thiệu bài mới.

* Giới thiệu bài: Đôi nét về chương trình Lịch sử lớp 8 (cấu trúc chương trình)

* Sự bùng nổ và thắng lợi của các cuộc CMTS đã đưa LSTG bước sang một thời kì mới: thời kì LSTG cận đại. Trong đó, CM Hà Lan thế kỉ XVIđược coi là cuộc CMTS đầu tiên trên thế giới. Vậy vì sao CMTS lại nổ ra sớm nhất ở “vùng đất thấp” (Nê déc lan) và xứ sở “ sương mù” (Anh)? Ý nghĩa của CM Hà Lan và CM Anh đối với tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại như thế nào?

4. Tổ chức cho học sinh nghiên cứu kiến thức mới

Hoạt động của thầy và trò

Kiến thức cơ bản

* Hoạt động 1(Cả lớp, cá nhân):

* Nội dung KT cần đạt: Nắm được sự biến đổi KT-XH Tây Âu trong các thế kỉ XV-XVII. Cách mạng Hà Lan thế kỉ XVI

* Tổ chức thực hiện:

Yêu cầu HS đọc mục 1/ SGK

?Từ thế kỉ XV nền kinh tế ở các nước Tây Âu có gì thay đổi so với trước đó?

- Thế kỉ XV nền sản xuất mới TBCN ra đời, kinh tế tư bản chủ nghĩa hình thành.

- Nhiều công trường TC quy mô lớn, các trung tâm sản xuất và buôn bán ra đời, thuê nhiều nhân công.

?Cùng với sự ra đời của nền sản xuất mới, xã hội Tây Âu có sự chuyển biến như thế nào?

- Xuất hiện giai cấp mới: tư sản và vô sản.

- Trong nền sản xuất mới giai cấp tư sản là những chủ xưởng, chủ công trường TC, thương nhân.., giàu có, có thế lực về kinh tế song không có quyền lực chính trị; còn nhân dân lao động (thợ thủ công, thương nhân) bị áp bức,tạo thành giai cấp vô sản.

- Gia cấp tư sản mâu thuẫn với chế độ phương kiến ngày càng gay gắt.

?Vậy để giải quyết mâu thuẫn xã hội, giai cấp tư sản phải làm gì?

- Từ đó giai cấp tư sản làm cách mạng tư sản, mở đầu là cách mạng tư sản Hà Lan.

GV giới thiệu vị trí của Hà Lan trước CM: Gồm lãnh thổ các nước Bỉ, Hà Lan, Luyxambua và một số vùng Đông Bắc Pháp. Vùng đất này có tên gọi là Needeclan(Vùng đất thấp) vì: Hà lan là một trong những quốc gia có mật độ dân số cao và nằm thấp nhất so với mực nước biển (số liệu thống kê hiện nay 27% diện tích)

? Nguyên nhân nào đưa đến sự bùng nổ của CM Hà Lan TK XVI?

Phân tích: Trong sự phát triển kinh tế Tây Âu thì nền kinh tế của Hà Lan, Bỉ, phát triển mạnh nhất nhưng lại bị kìm hãm bới sự thống trị của vương quốc Tây Ban Nha

-GV bổ sung:

+ Do nhiều mối quan hệ thừa kế, xứ Nedeclan trở thành đất phụ thuộc của dòng họ Hapxbuoc(Áo)

+ Dưới sự thống trị của CĐPK TBN, Nedeclan bị mất tự do về chính trị, bị đàn áp về tôn giáo và bị phá hoại về kinh tế

=>Mâu thuẫn giữa ND Nedeclan với bọn thống trị ngoại bang phát triển vực kì gay gắt...=> các cuộc đấu tranh.

?Cuộc cách mạng diễn ra như thế nào?

Sử dụng lược đồ trình bày diễn biến, sau đó yêu cầu HS trình bày.

? Kết quả của cách mạng Hà Lan như thế nào?

- 1648, Hà Lan giải phóng => tạo điều kiện cho Chủ nghĩa tư bản ở Hà Lan phát triển

?Cách mạng Hà Lan có ý nghĩa như thế nào?

Cuộc cách mạng đã đánh đổ được chế độ phong kiến, tạo điều kiện cho chủ nghĩa tư bản phát triển, xây dựng một xã hội tiến bộ hơn: nền cộng hòa?

?Vì sao cuộc cách mạng Hà Lan là cuộc cách mạng Tư sản đầu tiên?(K)

Vì:

+Trước đó chưa có cuộc CMTS nào nổ ra trên TG

+ CMTS là cuộc CM do giai cấp TS lãnh đạo, nhằm đánh đổ CĐPK đã lỗi thời, mở đường cho CNTB phát triển.

*Hoạt động 2(Cả lớp, cá nhân):

* Nội dung KT cần đạt: Nắm được đặc điểm chính của Cách mạng Anh thế kỉ XVII

* Tổ chức thực hiện:

- GV dùng lược đồ chỉ vị trí nước Anh và những vùng kinh tế TBCN phát triển

?Nêu biểu hiện sự phát triển của CNTB ở Anh?

? Sự phát triển kinh tế TBCN ở Anh đưa tới hệ quả?(Thành phần xã hội có biến đổi gì? Vì sao nhân dân phải bỏ quê hương đi nơi khác ?)

- Làm thay đổi thành phần xã hội: Xuất hiện tầng lớp quí tộc mới và tư sản; nông dân bị bần cùng

- Gv bổ sung kiến thức về quá trình “rào đất cướp ruộng”, miêu tả hình ảnh “cừu ăn thịt người” của nhà văn Tomat Mo rơ. Sau đó, hướng dẫn HS lí giải vì sao giai cấp TS, Quý tộc mới giầu lên nhanh chóng như vậy.. Hình thành KN “Quý tộc mới”

+ Từ TK XVI do sự phát triển của ngành CN len dạ nên nghề nuôi cừu trở thành nghề có lợi nhất. Để đáp ứng, Giai cấp Địa chủ đã cướp đoạt ruộng đất của nông dân đang cày cấy và một phần ruộng của công xã để biến thành những đồng cỏ chăn nuôi cừu. Như vậy, nông dân bị mất đất, ĐS vô cùng khổ cực.

+ Nhà văn Tomat Mo rơ đã tả lại cảnh đó như sau: “Những con cừu xưa kia ngoan ngoãn, hiền hậu biết bao, bây giờ đều trở thành những con vật hung hãn, tham lam. Cừu ăn thịt nguời, phá hoại ruộng vườn, nhà cửa và thành thị”

=>Việc chuyển đồng lúa thành đồng cỏ chăn nuôi cừu hay nói cách khác là quá trình “cừu ăn thịt người” đã làm cho số nguời tay trắng ngày càng đông, họ trở thành lực lường lao động của nền công nghiệp.

-Giải thích: “Quí tộc mới”: là những quý tộc PK kinh doanh theo phương thức TBCN, xuất hiện ở Châu Âu TK XVI mạnh nhất ở Anh là lực lượng lãnh đạo TSản Anh TKXVII.

?Bên cạnh >< cũ thì xã hội Anh xuất hiện những >< mới nào?

Mâu thuẫn xã hội gay gắt tư sản, quí tộc mới >< Chế độ PK.

Những >< trong xã hội Anh ngày càng gay gắt -> là những nguyên nhân bùng nổ cuộc cách mạng tư sản ở Anh.

Trình bày những nét chính về cuộc nội chiến ở Anh?

- Chia làm 2 giai đoạn.

* Giai đoạn 1 (1642-1648):

* Giai đoạn 2 (1649-1688):

- 30/1/1649 Sáclơ I bị xử tử

-> Nước Anh thiết lập chế độ Cộng hòa.

- 12/1688, Quốc hội tiến hành đảo chính -> chế độ quân chủ lập hiến ra đời.

GV: Giải thích khái niệm quân chủ lập hiến: Là chế độ vua trị vì nhưng không cai trị, mọi quyền hành nằm trong tay quốc hội (tư sản, quý tộc mới)

GV chiếu Sơ đồ tiến trình của CMTS Anh

Yêu cầu một HS đọc phần (3)

?Cuộc cách mạng Tư sản Anh có ý nghĩa gì đối với nước Anh? Cuộc cách mạng này đem lại quyền lợi cho giai cấp nào?

?Tại sao nói đây là cuộc cách mạng không triệt để? (K)

- Những kết quả của cuộc cách mạng Anh cho thấy đó là cuộc cách mạng Tư sản không triệt để vì lãnh đạo cách mạng là liên minh Tư sản + quí tộc mới nên không tiêu diệt được chế độ Phong kiến (vẫn duy trì quân chủ lập hiến) không giải quyết ruộng đất cho nông dân nghèo chỉ đem lại quyền lợi cho giai cấp tư sản và quý tộc. Đây chính là hạn chế của cuộc cách mạng Tư sản Anh.

I. Sự biến đổi về kinh tế, xã hội Tây âu trong các thế kỉ XV - XVII. Cách mạng Hà Lan thế kỉ XVI 1. Một nền sản xuất mới ra đời.

- Kinh tế: Nền sản xuất TBCN phát triển

-Xã hội

+ Xuất hiện 2 giai cấp mới: TS và VS

+ Mâu thuẫn giữa giai cấp TS và các tầng lớp ND với CĐPK ngày càng gay gắt

2. Cách mạng Hà Lan thế kỉ XVI

* Nguyên nhân

- Sự thống trị hà khắc của vương quốc Tây Ban Nha làm cho mâu thuẫn dân tộc ngày càng gay gắt

* Diễn biến- Kết quả (SGK)

* Ý nghĩa:

+Là cuộc cách mạng tư sản đầu tiên lật đổ ách thống trị của thực dân Tây Ban Nha

+ Mở đường cho CNTB phát triển

+ Mở ra thời đại mới : bùng nổ các cuộc CMTS

II. Cách mạng tư sản Anh thế kỉ XVII

1. Sự phát triển của Chủ nghĩa Tư bản Anh

- Biểu hiện:

+ Nhiều công trường thủ công: luyện kim, cơ khí, dệt len dạ...ra đời phục vụ cho tiêu dùng trong nước và xuất khẩu

+ Nhiều trung tâm lớn về công nghiệp, thương mại, tài chính ra đời...

+ Năng suất lao động tăng nhanh

- Hệ quả:

+ Giai cấp tư sản, quý tộc mới giàu lên nhanh chóng. Nông dân trở nên nghèo khổ, bần cùng hóa

+ Mâu thuẫn giữa giai cấp TS, Quý tộc mới với CĐPK ngày càng gay gắt

=>Cách mạng tư sản Anh bùng nổ

2.Tiến trình cách mạng

(HD đọc thêm)

3. Ý nghĩa lịch sử của cách mạng tư sản Anh thế kỉ XVII

- Lật đổ CĐPK, mở đường cho CNTB phát triển.

- Mở ra thời kì quá độ từ CĐPK sang chế độ tư bản.

5. Củng cố, dặn dò

a. Củng cố.

? Em hiểu thế nào là một cuộc cách mạng Tư sản ?

? Trình bày nguyên nhân, diễn biến và kết quả của cách mạng Hà Lan

b. Bài tập về nhà.

Lập bảng so sánh CMTS Hà Lan và CMTS Anh theo mẫu:

ND so sánh

CM Hà Lan

CMTS Anh

Mục tiêu CM

Giai cấp lãnh đạo

Động lực CM

Xu hướng phát triển